WijzijnvangoghNP VANRIETONTWERPERS.jpg

De Tilburgse wethouder Mario Jacobs volgt 23 april Lambert Verheijen op als dijkgraaf van Waterschap Aa & Maas. Een afscheidsinterview – en ook weer niet.

 

 

Tilburgse wethouder Mario Jacobs legt het nog één keer uit:

‘Van Gogh Nationaal Park houdt Brabant duurzaam in stand’

Toen in december het vertrek van Mario Jacobs als wethouder van de gemeente Tilburg bekend werd, kwamen er in de kringen van Van Gogh Nationaal Park vragen. Of hij met zijn vertrek ook op zou houden een drijvende kracht achter dit initiatief te zijn, bijvoorbeeld. Jacobs laat zich die vraag geen twee keer stellen en gaat er goed voor zitten. Hij legt het graag nog eens uit. Als wethouder.

Het Waterschap Aa & Maas is één van de ongeveer vijftig partners die de handen ineenslaan met het Van Gogh Nationaal Park. “Zonder de intensieve samenwerking zoals we die hier hebben, is een divers landschap als het onze niet duurzaam in stand te houden”, steekt Mario Jacobs van wal. “Cru gezegd: onze inspanningen houden Brabant in stand – nú al. We vliegen in dit project landschaps- en natuurbeheer op een nieuwe manier aan. Het lijkt me namelijk niks te vroeg de gedachte te verlaten dat we ons landschap, de natuur en het beheer ervan kunnen blijven compartimenteren. Hier everzwijnen, daar delicate flora en paddenpoelen en dan gauw een stevig hek eromheen anders loopt het weg – dat is geweest. Dat is de achterhaalde manier van natuurbeheer.”

‘Hier everzwijnen, daar delicate flora en paddenpoelen en dan gauw een stevig hek eromheen anders loopt het weg.’

Ook de nieuwe uitdagingen rondom de stikstofdeposities zouden ons tenminste één ding moeten leren, voegt hij eraan toe. “Dat landschaps- en natuurbeheer zich niet beperkt tot terreinen die we omheinen. We hebben immers een hoge dichtheid aan top-natuur in dit gebied. Maar wetenschappelijk onderzoek toont aan dat miljardeninvesteringen in natuur in Nederland te weinig  hebben opgeleverd en dat je om dat wel te doen juist buiten deze gebieden moet investeren. In Brabant zijn we met dit project al flink wat stappen verder. Ik denk niet dat we ooit nog terug willen. Want op deze Brabantse manier maken we samen massa: essentieel voor de natuur, maar ook gezond en mooi voor bewoners, voor het vestigingsklimaat en de economie met perspectief voor boeren. Hier gaan we voor een robuuste groene ontwikkeling tot in het hart van onze steden en dorpen.”

 

Gemeenschappelijkheid

Toch even terug: zo’n vijftig partners die zich bezighouden met één nationaal park? Hoe dan? “Door op zoek te gaan naar de gemeenschappelijkheid in de diversiteit. Een landbouwer heeft iets anders nodig dan een industrieel dan een logistiek dienstverlener dan een hightech-kennisbedrijf of dan toeristische ondernemers, planologen in steden of inwoners. Allemaal onderkennen ze wel degelijk belang te hebben bij een deugdelijk, divers en duurzaam landschap. En allemaal werken ze nu, ieder vanuit een eigen invalshoek, samen aan een gezamenlijke koers. Omdat ze zich allemaal op de een of andere manier tot dat landschap en elkaar verhouden.”

 

Een landschap dat idealiter doorloopt tot diep in de steden – en weer eruit. Jacobs staat op en loopt naar een plattegrond van Tilburg: “Kijk, hier, aan de zuidoostkant hebben we het natuurgebied Moerenburg. Dat loopt over in de Piushaven, met enkele aanpassingen trekken we dat door tot in de binnenstad, zo’n beetje hartje centrum. Hier, Koningswei, Stadsforum bij het nieuwe stadskantoor, Muzentuin, Stadspark Oude Dijk en vervolgens huppel je van het Kromhoutpark en het Spoorpark aan de westkant zó via het universiteitsterrein Stadsbos013 en de natuur tussen Tilburg en Breda in. Met die stepping stones geef je natuur de kans zich te vermengen met het stedelijke en andersom. Natuur is zo niet meer iets van ver weg, iets waarvoor je eerst op pad moet. Het begint bij je voordeur. En daardoor komt er minder druk op bijvoorbeeld het natuurgebied Kampina. Dát is Van Gogh Nationaal Park.”

Dat ‘Van Gogh’ noemen – is dat om mee te liften op de internationale bekendheid van een schilder die hier toevallig rondgelopen heeft? “Vincent van Gogh heeft in dit gebied niet alleen rondgelopen en er aantoonbaar kijken en schilderen geleerd. Er zijn hier bijna veertig erfgoedlocaties, zoals watermolens, pastorieën, kerkjes waar hij heeft gewoond, gewerkt en geschilderd. Dus Brabant is  met recht zijn thuisland. Hij heeft hier natuur, arbeid en leven vastgelegd. En is daar, voor hem helaas pas na zijn dood, wereldberoemd mee geworden. Over de hele wereld hangen stukjes Brabant en Frankrijk, ontstaan uit zijn manier van kijken en werken.”

Toekomst

De link gaat verder dan alleen het gebied en het verleden, betoogt Jacobs. De schilder personifieert ook de toekomst. “Vincent van Gogh ontwikkelde, met enkele tijdgenoten, een heel nieuwe manier van kijken en van wat hij zag vastleggen. Die manier van kijken is onze inspiratie: innovatieve oplossingen, verbeeldingskracht door hedendaagse ontwerpers, met lef en grote passie voor natuur, landschap en de mensen. Ik ben ervan overtuigd dat alle partners hier zo op een nieuwe manier naar de werkelijkheid leren kijken. Een nieuwe manier van al het moois om ons heen zien behouden, uitbouwen, benutten, ervan genieten, ermee en erin léven. Zo ontwikkelen wij met steeds meer partners en lokale betrokkenheid door de inspiratie van Van Gogh samen het landschap van de 21e eeuw. Dat heeft grote maatschappelijke meerwaarde.” 

 

“Wat we hier op dit schaalniveau doen is niet alleen nieuw, ik ben ervan overtuigd dat snel zal blijken dat dit dé manier wordt om toekomstbestendig landschapsontwikkeling aan te pakken. Zoals na Vincent de manier van schilderen nooit meer helemaal de oude werd, ontstaat hier in deze samenwerking landschapsbeheer dat nooit meer weg zal gaan. Daar ben ik zeker van.”

 

Natuurbescherming is in de ogen van Jacobs veel meer dan wat je wilt beschermen achter slot en grendel stoppen. “Daar zijn we als land te klein voor. En de uitdagingen op het gebied van woningbouw, water, landbouw, economie en leefbaarheid zijn te groot. Er zijn vele duizenden huizen nodig, we beleven een energietransitie die een flink beslag op de beschikbare ruimte legt. Het veranderende klimaat stelt intussen steeds verdergaande eisen aan de manier waarop we met ons water omgaan. De coronacrisis heeft ons ook laten inzien dat de omgeving, de natuur en het landschap belangrijker zijn voor ons geluk dan we ons realiseerden. Ik heb nog nooit zoveel mensen door de natuur en het buitengebied zien struinen. Het landschap is voorbij zijn vanzelfsprekendheid, en dat is winst. We willen de urgente opgaven dus juist benutten om de slag te maken naar nieuwe vitale landschappen en biodiversiteit.” 

Een Nationaal Park heeft in de 21e eeuw in een klein land als het onze meerdere functies en heren te dienen, aldus Jacobs. “Als je het goed doet, kunnen die belangen elkaar juist versterken in plaats van bestrijden. Vlecht deelbelangen goed in elkaar en er ontstaat een stevige structuur die de tand des tijds kan doorstaan en waar iedereen beter van wordt. Van boer tot bever, van woningzoeker tot korenwolf.”

 

Nationaal Park van wereldklasse

De lijst met partners in Van Gogh Nationaal Park loopt van Eindhoven Airport tot ZLTO. En allerlei grote bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden. In totaal beslaat het ongeveer een kwart van de oppervlakte van Noord-Brabant. “Ik geloof niet dat we ergens in Nederland alle belangen van natuur, cultuur, economie en levenskwaliteit zó krachtig op elkaar afstemmen en in elkaar schuiven als hier. Het is, en dat bedoel ik niet koket of zo, een Nationaal Park nieuwe stijl wat we hier aan het realiseren zijn. Dit Van Gogh NP is op deze manier relevant voor de regio, én zeker ook voor Nederland.”

 

Heeft hij geen spijt dit project nu achter te laten? “Nou, voordat ik overstap op 23 april hoor ik als het goed is of we onszelf inderdaad ook officieel ‘Nationaal Park’ mogen gaan noemen. Het project waar ik als wethouder instapte, mag ik daarna sowieso als dijkgraaf verder mee vormgeven. Daar heb ik nu al ongelooflijk veel zin in, ja. En ik laat dus niets ‘achter’, dat wil ik toch nog maar eens duidelijk gezegd hebben.”

  • Twitter
  • Facebook
  • Instagram
  • Vimeo Social Icon