De Duinboeren - pionierende boeren in Van Gogh NP

Vereniging Markdal bouwt voort op bestaande natuurlijke en economische fundamenten

Binnen een aantal jaren is de oprichting van het Van Gogh Nationaal Park een feit. Wat betekent dat voor de agrariërs in het gebied. De Duinboeren hebben een vergelijkbare situatie al eens eerder meegemaakt. En hebben gezien dat de agrarische sector deze ontwikkeling niet als bedreiging maar als een kans kan zien. Door samen op te trekken en door bijvoorbeeld gezamenlijk streekproducten te vermarkten. Samenwerking met Brabants Bodem biedt hiervoor volop kansen. 

kalfje.jpg

Foto’s: Fotogalerie Angelique

Hoe ‘t 25 jaar geleden begon

In 1995 kregen de Loonse en Drunense Duinen in Midden Brabant de status van Nationaal Park. Er braken voor de agrarische ondernemers rond het Nationaal Park onzekere tijden aan. Wat stond hun te wachten nu de Duinen en d’n Brand de status van Nationaal Park kreeg? Reden voor een aantal bezorgde agrarische ondernemers om zich te organiseren en gezamenlijk met het oplossen van hun zorgen aan de slag te gaan: De Stichting Overlegplatform Duinboeren werden opgericht. Inmiddels is het aantal boeren dat zich heeft aangesloten bij deze eerste groep uitgegroeid tot meer dan 150 leden van agrarische ondernemers uit verschillende sectoren.

Agrariërs: hoeders van het landschap

De visie van de Duinboeren is dat het behoud van de leefbaarheid, het waardevolle karakter van de diverse landschappen én het optimaal functioneren van dit gebied als buffer rond de kwetsbare natuur van de Loonse en Drunense Duinen en d’n Brand, niet zonder een gezonde agrarische sector mogelijk is. De missie van de Stichting Duinboeren is dan ook de duurzame instandhouding van het landbouwbuffergebied rond het Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen. 

Dit buffergebied kenmerkt zich voornamelijk door: 

  • Agrarische ondernemers die zich met passie inzetten voor de duurzame instandhouding van de agrarische bedrijvigheid en het waardevolle landschap.

  • Voornamelijk extensieve grondgebonden agrarische bedrijvigheid in landschappen met hoge natuur- en cultuurwaarden. 

  • Voldoende ruimte voor een uitgebalanceerde mix van economisch gezonde agrarische bedrijvigheid. 

  • De balans in het landbouwbuffergebied rond het Nationaal Park de Loonse en Drunense Duinen op een duurzame en verantwoorde manier in stand te houden en waar nodig te herstellen.

  • Kennis en ervaring uit te dragen en desgewenst bij te dragen aan de ontwikkeling van vergelijkbare gebieden elders.  

​Interim-voorzitter Sjef Langeveld van de Vereniging is één van de mannen van het eerste uur. Vraag hem naar het belangrijkste aspect van de werkwijze van de Vereniging dan zegt hij: “Dat is dat wij van begin af aan zijn uitgegaan van het oorspronkelijke. We gaan uit van wat er is in het gebied. We accepteren de bestaande bronnen van inkomsten, we streven de kwaliteit na die er van nature kan zijn en een voedselproductie die er van nature kan zijn. Daarnaast willen we de Mark waar mogelijk terugbrengen naar zijn oorspronkelijke vorm als vrij stromende rivier.”

​Langeveld noemt aardbeienplanten kweker Van Alphen in Strijbeek als goed voorbeeld hoe bovengenoemde uitgangspunten in de praktijk zichtbaar werden. De nieuwe kweekmethode van dit bedrijf leidt tot minder grondgebruik, gebruik van minder water bij de teelt en gebruik van minder chemicaliën en daar tegenover staat dat hij ruimte vrijmaakt voor nieuwe natuur in het gebied. “Naast dit initiatief zijn er nog een aantal bedrijven die voor hun bedrijfsvoering ruimte hebben gekregen in ruil voor het beschikbaar stellen van grond voor de plannen in het rivierdal of het saneren van een varkensbedrijf. Het heeft geleid tot nieuwe initiatieven met bouwmogelijkheid op hun huispercelen”, aldus Langeveld.

​De Vereniging is ook trots op de nieuwe proefboerderij de Markhoeve die momenteel wordt gerealiseerd aan de Strijbeekseweg in Strijbeek. Bij de proefboerderij zijn nu voor het tweede jaar proefvelden in gebruik waar gewassen worden geteeld die bij kunnen dragen aan de ontwikkeling van nieuwe gewassen die natuurlijke voedselverbeteraars op gaan leveren in plaats van kunstmatige voedingssupplementen. Bij de proefboerderij verrijst nu een bedrijfsverzamelgebouw waar plaats is voor bedrijven die actief zijn in de innovatie van de agrarische sector en/of het agrarisch onderwijs. Zo werkt een bedrijf aan de ontwikkeling van groene daken die CO2 uit de lucht kunnen zuiveren. Op het dak van de proefboerderij zullen deze proefdaken terug te vinden zijn. “Daarnaast vind je er bedrijven terug die agrariërs kunnen helpen met de verbetering van hun bedrijfsvoering”. 

​Op dit moment werken de Vereniging en het waterschap Brabantse Delta samen met adviesbureau RoyalHaskoning DHV aan de uitwerken van het voorkeursalternatief (VKA) tot voorlopige ontwerpplannen. De vereniging was tot nu toe gewend om hiervoor veelvuldig in contact te treden met alle betrokkenen, ondernemers en experts. Ook zouden er verschillende informatiebijeenkomsten worden gehouden. De Coronacrisis dwong de organisaties om snel te schakelen van fysieke gesprekken en bijeenkomsten naar een digitale werkwijze. De presentatie van de voorlopige ontwerpplannen staat nu gepland voor begin november. De organisaties studeren nu op hoe fysieke bijeenkomsten kunnen worden gehouden met in achtneming van de Coronaregels.

​In de ontwerpplannen is dus het voorkeursalternatief uitgewerkt. Daar staat in hoe nieuwe meanders in de rivier kunnen worden aangelegd. De rivier wordt in totaal plusminus drie kilometer langer. Een aantal stuwen verdwijnt of worden buitenwerking gesteld om in tijden van hoog water een functie te kunnen blijven vervullen. De bedding van de rivier wordt zo ingericht dat op een aantal plaatsen een waterberging ontstaat. Op die plaatsen kan bij grote aanvoer van water de bedding soms wel tachtig meter worden. Daarnaast komen er nieuwe recreatiemogelijkheden, waaronder extra fiets- en wandelpaden. Het streven is om de volledige resterende 250 hectare Natuurnetwerk Brabant aan te leggen. Het streven is om in 2022 met de werkzaamheden te beginnen op grondgebied van de gemeente Alphen-Chaam.

​Als de schop in de grond gaat is dat een ontzettend belangrijke mijlpaal voor de vereniging. Het betekent echter niet dat er achterover kan worden geleund omdat het werk erop zit. Integendeel. De volgende uitdaging staat voor de deur. “Hoe gaan we het beheren? Je hebt te maken met heel veel eigenaren in het gebied. We moeten samen gaan bekijken hoe we dit aan gaan pakken. Samen kijken hoe we de agrarische bedrijfsvoering kunnen veranderen, verbeteren en verduurzamen. Niet alleen kijken naar individuele bedrijven maar ook kijken hoe we het voor elkaar krijgen dat bedrijven elkaar kunnen versterken. Hoe we als agrariërs gezamenlijk bijvoorbeeld in kunnen spelen op het project ‘Brabants Bodem’ als onderdeel van het Van Gogh NP. Hoe we gebruik kunnen en ook gaan maken van de expertise die zij in huis hebben”, aldus Sjef Langeveld. De Vereniging wil een cruciale rol spelen in het beheer. Op dit moment wordt daarom breed gestudeerd op verschillende manieren om fondsen te verwerven. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

​Wilt u meer informatie over de Vereniging Markdal, zich aanmelden voor de nieuwsbrief of wilt u de Vereniging steunen? Kijk dan op: www.verenigingmarkdal.nl

streekmand.JPG

 

schaap met lammetjes_Hoeve de Mertel.jpg

 

poel.jpg

 

 

Foto’s: Fotogalerie Angelique

Gebiedsonderneming Duinboeren en Maatschappij

Na een aantal zware jaren waarin de agrarische sector in Nederland en de landschappelijke kwaliteit in het gebied onder druk staat hebben de Duinboeren opnieuw een stap gemaakt richting de maatschappij. Door een gebiedsplan te schrijven en een partnerschap met gebiedspartijen aan te gaan, is een structurele en constructieve samenwerking in het gebied opgezet. Met de oprichting van de Gebiedsonderneming Duinboeren en Maatschappij en het partnerschap met acht gebiedspartijen dat daaraan verbonden is, geven zij invulling aan een gebiedsaanpak om de agrariërs in het gebied nieuw perspectief te bieden op de toekomst van de landbouw. 

Gebiedsaanpak

Met het Gebiedsplan Duinboeren benadert de Stichting Duinboeren de uitdagingen voor het landelijk gebied rondom het Nationaal Park de Loonse en Drunense Duinen vanuit het hart dit gebied: met de mensen die er wonen, werken en leven. De Duinboeren doen dat op eigen initiatief, omdat zij hart hebben voor het gebied en het belangrijk vinden dat de het gebied de landschappelijke kwaliteit en de leefbaarheid behoudt die het nu (nog) heeft. Door uit te gaan van een toekomstperspectief, waarin landbouw, natuur en landschap en de lokale economie gezamenlijk kunnen blijven bestaan, biedt dit gebiedsplan ondernemers een kans om hun duurzame toekomstplannen te realiseren. Aan de basis van dit plan ligt een aanpak die gebaseerd is op ondernemen en samenwerken. Met een ondernemende gebiedsaanpak wordt dit plan tot uitvoer gebracht. Vanuit de energie van de ondernemers met een duurzame toekomststrategie. 

Brabants Duingoed – van de Duinboeren 2020

De Duinboeren beseffen dat dit alleen kan als ze iets doen voor het gebied, in samenwerking met elkaar en met alle mensen die in het gebied wonen, werken en recreëren. Om deze samenwerking vorm te geven hebben zij Brabants Duingoed opgericht. Brabants Duingoed is een gedachtegoed om de verbinding met elkaar in dit gebied te bevorderen. De verbinding met elkaar en met het landschap. Zodat we met elkaar het landschap rondom de Loonse en Drunense Duinen mooi houden. Brabants Duingoed is dus een gedachtegoed waar iedereen met hart voor de streek aan mee kan doen. Kijk op www.duingoed.nl voor meer informatie en het volgen van onze doorontwikkeling! 

Om de producten uit deze streek herkenbaarder te maken werken de Duinboeren aan een gezamenlijk consumentenmerk: “Brabants Duingoed, van de Duinboeren”. Hiermee gaan de Duinboeren hun volledig assortiment van producten en diensten vermarkten. Binnenkort zult u deze producten meer en meer tegenkomen in het gebied!

Duingoed Zuivel 

Samen met een aantal melkveehouders heeft in 2019 vooronderzoek plaatsgevonden naar het vermarkten van Duinboeren producten, zoals zuivel en vlees. Hierbij is gekeken naar het aanbod vanuit de ondernemers, de mogelijkheden voor de verwerking en is er onderzoek naar mogelijke afzetkanalen gedaan. Gezamenlijk is nagedacht over de voorwaarden voor deelname vanuit de agrarische ondernemers. Zij gaan hun bedrijven openstellen voor publiek en geven weidegang aan hun dieren. Hiermee zorgen zij voor de weidende koeien in het landschap naast en in de natuurgebieden. In 2020 zullen de eerste zuivelproducten geproduceerd worden. Hiervoor wordt een zuivelcoöperatie opgericht en een regionaal merk in de markt gezet.

Door producten zelf in de markt te zetten, met korte keten te werken en gezamenlijke promotie hopen de Duinboeren een financiële plus te kunnen genereren ten opzichte van de reguliere afzetkanalen, met als gevolg dat ze ook kunnen blijven bijdragen aan een aantrekkelijk landschap in de schil van het natuurgebied.